😷 Tema 29: Protección respiratoria y ERA
Concello de Santiago de Compostela · Servizo de Extinción de Incendios e Salvamento · Bombero/a conductor/a especialista
🚒 Estudia el tema 29 y haz su testEpígrafe oficial
PROTECIÓN RESPIRATORIA. Perigos respiratorios: tipos e descrición. Atmosfera e toxicidade do incendio. Propiedades dalgúns gases de combustión nocivos: CO, CO2, H2S, NOx, HCN, HCl, fosxeno, amoníaco e acroleína. Detección e análise de gases. Sistemas detectores de gases combustibles. Equipos de protección individual das vías respiratorias. Características xerais dos equipos de protección respiratoria. Definición. Riscos indicados para o uso de protección respiratoria. Equipos de protección respiratoria. Equipos e ferramentas de protección respiratoria. Máscara. ERA (Equipo de Respiración Autónomo). Compresor de aire. Carapucha de rescate. Máscara. Funcionamento e compoñentes dos equipos autónomos de protección respiratoria de circuíto aberto e de circuíto pechado. Normas básicas de uso e actuación con ERAS. Cálculo do consumo de aire: Autonomía e consumos de referencia. Propiedades dos gases. Concepto de gas ideal. Reposta á presión: lei de Boyle-Mariotte. Resposta á temperatura: lei de Gai-Lussac. Reposta á cantidade de sustancia: Hipótese de Avogadro. Ecuación de estado do gas ideal. Compresibilidade. Concepto de presión parcial. Lei de Dalton.
De dónde sale: Anexo III de las bases específicas del C1 (BOP da Coruña núm. 82, 05/05/2026), en gallego (Bases específicas (C2 y C1): BOP da Coruña núm. 82, 05/05/2026, anuncio 2026/2748).
Resumen
Tema 21 de la parte específica del anexo III de tus bases (el 29 aquí). El epígrafe oficial, en gallego, dice: «PROTECIÓN RESPIRATORIA. Perigos respiratorios: tipos e descrición. Atmosfera e toxicidade do incendio. Propiedades dalgúns gases de combustión nocivos: CO, CO2, H2S, NOx, HCN, HCl, fosxeno, amoníaco e acroleína. Detección e análise de gases. Sistemas detectores de gases combustibles. Equipos de protección individual das vías respiratorias. Características xerais dos equipos de protección respiratoria. Definición. Riscos indicados para o uso de protección respiratoria. Equipos de protección respiratoria. Equipos e ferramentas de protección respiratoria. Máscara. ERA (Equipo de Respiración Autónomo). Compresor de aire. Carapucha de rescate. Máscara. Funcionamento e compoñentes dos equipos autónomos de protección respiratoria de circuíto aberto e de circuíto pechado. Normas básicas de uso e actuación con ERAS. Cálculo do consumo de aire: Autonomía e consumos de referencia. Propiedades dos gases. Concepto de gas ideal. Reposta á presión: lei de Boyle-Mariotte. Resposta á temperatura: lei de Gai-Lussac. Reposta á cantidade de sustancia: Hipótese de Avogadro. Ecuación de estado do gas ideal. Compresibilidade. Concepto de presión parcial. Lei de Dalton». Aquí lo tienes explicado en castellano; en el examen puedes elegir el cuestionario en gallego o en castellano (lo marcaste en la solicitud).
Los equipos de protección respiratoria sirven para bajar la concentración de contaminantes en la zona de inhalación por debajo de los niveles recomendados. Todos los equipos que protegen frente a atmósferas con falta de oxígeno o sustancias peligrosas son EPI de categoría III según el Reglamento (UE) 2016/425.
Riesgos. El aire normal tiene un 21 % de oxígeno; por debajo del 19,5 % hay deficiencia de oxígeno y por encima del 23,5 %, enriquecimiento. Entre el 10 y el 6 % aparecen náuseas, pérdida de movimiento e inconsciencia, y por debajo del 6 % la muerte llega en pocos minutos. Gases tóxicos típicos: el monóxido de carbono, el «asesino silencioso», incoloro e inodoro, fruto de la combustión incompleta; el ácido sulfhídrico, con olor a huevos podridos, aunque el olfato deja de percibirlo enseguida; el amoniaco; el cloro, amarillo verdoso y de olor picante; y el dióxido de azufre. También hay riesgos de corrosión y biológicos.
Clasificación. Los equipos dependientes del medio ambiente (filtrantes) purifican el aire que se respira y solo valen si hay oxígeno suficiente: el manual da como mínimo un 18 % y prohíbe usar mascarillas por debajo de ese valor. Los independientes (aislantes) dan aire desde una fuente propia. Los filtrantes se acoplan a un adaptador facial: máscara (cubre vías respiratorias y ojos, casi todo el rostro), mascarilla (nariz y boca) o boquilla (solo la boca, cerrando la nariz).
Filtros. Los físicos retienen partículas, llevan color blanco y se clasifican en P1 (menor protección), P2 y P3 (mayor); no protegen contra gases ni sirven con falta de oxígeno. Los químicos retienen gases y vapores con carbón activado por adsorción, absorción u oxidación; cada letra indica el contaminante (A orgánicos con punto de ebullición mayor de 65 °C, AX menor de 65 °C, B inorgánicos como cloro, sulfhídrico o cianhídrico, E dióxido de azufre y cloruro de hidrógeno, K amoniaco, Hg mercurio, NO gases nitrosos, P partículas) y la clase 1, 2 o 3 indica capacidad: una clase mayor da más duración, no más protección. Los filtros de Hg solo se usan un máximo de 50 horas y los de CO y NO son de un solo uso.
Equipos aislantes. Los semiautónomos o de línea de aire («narguilé») reciben el aire por una manguera (carro con botellas y 50 m de manguera; baja presión de 6 a 10 bar): el aire es ilimitado y no se carga peso, pero si falla el suministro el usuario se queda sin protección, y nunca se conectan más de dos usuarios. Los autónomos llevan su propia fuente de aire y son la protección más segura en atmósferas tóxicas. Los de circuito cerrado reciclan el aire exhalado: los regeneradores retiran el CO2 con cal sodada y añaden oxígeno de una botella, y los autogeneradores usan peróxido potásico (KO2), que captura CO2 y humedad y libera oxígeno; duran de 2 a 4 horas y se usan en minas, cavidades o túneles de más de 4 km. Los de circuito abierto expulsan el aire exhalado y funcionan a demanda o a presión positiva; monobotella, unos 45 minutos de autonomía media (15-20 en intervención); bibotella, unos 90.
La máscara. Debe garantizar estanqueidad, visibilidad y comunicación oral: lleva válvula de exhalación unidireccional, membrana fónica y conexión rápida al pulmoautomático. La EN 136 distingue tres clases y la clase 3 es la de emergencias y bomberos. La hermeticidad se comprueba tapando la conexión y aspirando: la depresión debe mantenerse. Barba, patillas y monturas de gafas pueden causar fugas.
El ERA. Es de circuito abierto y aire comprimido, EPI de categoría III según la EN 137, que distingue el tipo 1 industrial y el tipo 2 para bomberos (solo con máscaras clase 3). Partes: botella (200 o 300 bar; de 4 a 9 litros; volumen de aire = capacidad × presión, por ejemplo 6 l × 300 bar = 1.800 l), grifo, manorreductor (primera reducción a unos 5,5 bar y válvula de alivio que no deja pasar de 12 bar), pulmoautomático (se activa con la primera inhalación y da aire según el esfuerzo), espaldera, manómetro o bodyguard (con alarma de «hombre muerto») y adaptador en «T» para bibotella. El silbato de baja presión suena a unos 55 (±5) bar. El consumo se calcula como (presión inicial − presión final) × volumen / tiempo: con 1.500 l útiles, 15 l/min en reposo dan 100 minutos y 90 l/min, unos 16. Las botellas pasan prueba hidráulica cada tres años e inspección visual anual.
Otros equipos. El compresor carga las botellas (al menos uno por parque; si es de motor de explosión, nunca en lugares cerrados y a favor del viento). La capucha de rescate es un equipo de escape de flujo constante (EN 1146) para aislar a la víctima de un ambiente tóxico: da de 10 a 15 minutos con unos 40 l/min. La mascarilla autofiltrante (EN 149) protege contra partículas no tóxicas; si lleva el código NR solo vale para una jornada, un máximo de 8 horas.
Claves para el examen
- Aire: 21 % de O2. Deficiencia por debajo del 19,5 %; enriquecimiento por encima del 23,5 %.
- Filtrantes: solo con al menos un 18 % de O2. Aislantes: fuente de aire propia.
- CO: «asesino silencioso», incoloro e inodoro. H2S: huevos podridos, pero el olfato se satura.
- Máscara (vías + ojos), mascarilla (nariz y boca), boquilla (solo boca).
- Filtro de partículas: blanco; P1 < P2 < P3.
- Filtros químicos: clase mayor = más duración, no más protección. K amoniaco; B cloro, H2S, HCN.
- Hg: máximo 50 horas. CO y NO: un solo uso.
- Línea de aire: 50 m de manguera, 6-10 bar, nunca más de dos usuarios.
- Circuito cerrado: regenerador (O2 + cal sodada) o autogenerador (KO2); 2-4 horas.
- Monobotella: unos 45 min nominales; bibotella: unos 90.
- Máscara EN 136 clase 3 para bomberos; ERA EN 137 tipo 2.
- Silbato a 55 ± 5 bar; válvula de alivio del manorreductor: máximo 12 bar.
💡 Truco
Para los filtros químicos, «Amarra el Barco, Encalla y Kaput»: A orgánicos, B inorgánicos (cloro, sulfhídrico, cianhídrico), E sulfuroso, K amoniaco. Y el oxígeno, de arriba abajo: 23,5 enriquecido, 21 normal, 19,5 deficiente, 18 el mínimo para usar un filtro.
Vídeos recomendados
- MONTAJE, USO Y MANTENIMIENTO DEL EQUIPO DE RESPIRACIÓN AUTÓNOMO (ERA)
- Equipo de Respiración Autónoma -ERA - de los BOMBEROS
- Equipo de Respiración Autónoma de Bomberos (ERA) - Cálculo de los tiempos de autonomía
📲 Compártelo con tu grupo de la oposición: WhatsApp · Telegram · Copiar enlace